پاسخ درس سوم عربی نهم این روزها یکی از پرجست‌وجوترین عبارت‌های دانش‌آموزان پایه نهم است؛ چون مدارس به درس سوم کتاب عربی رسیده‌اند و بسیاری از معلمان برای آزمون‌های کلاسی و ارزشیابی‌های مستمر آبان‌ماه، تمرین‌های همین درس را مبنا قرار داده‌اند. درس سوم عربی نهم با عنوان «جِسْرُ الصَّداقَةِ» (پل دوستی) هم داستانی آموزنده دارد و هم قاعده‌ای مهم به نام «فعل امر» را آموزش می‌دهد. در این مقاله، مرور متن درس، نکات دستوری و پاسخ تمرین‌های اصلی صفحه ۴۱ تا ۴۵ را به شکل مرتب آورده‌ایم تا بتوانید پس از حل تمرین‌ها خودتان، پاسخ‌هایتان را بررسی کنید.
خلاصه متن درس «جسر الصداقة»
داستان درباره دو برادر به نام‌های حمید و سعید است که در دو خانه کنار هم زندگی می‌کردند و مزرعه‌ای مشترک داشتند. پس از اختلافی میان خانواده‌ها، همسر حمید به همسر سعید می‌گوید: «از خانه ما خارج شو». سعید با کندن نهری، مزرعه را به دو نیم تقسیم می‌کند. حمید از نجاری می‌خواهد میان دو خانه دیواری چوبی بسازد تا برادرش را نبیند، اما نجار به جای دیوار، پلی روی نهر می‌سازد. سعید وقتی پل را می‌بیند گمان می‌کند برادرش برای آشتی پیش‌قدم شده است؛ پشیمان می‌شود، از پل عبور می‌کند و برادرش را در آغوش می‌گیرد. پیام درس روشن است: به جای دیوار کشیدن میان آدم‌ها، باید پل دوستی ساخت.
نکته دستوری درس: فعل امر
قاعده اصلی درس سوم، ساختن فعل امر مخاطب از فعل مضارع است. روش کلی به این صورت است:
- حرف «تَـ» را از ابتدای فعل مضارع مخاطب حذف می‌کنیم؛ مثلاً از «تَکْتُبُ» به «کْتُبُ» می‌رسیم.
- اگر حرف اول باقی‌مانده ساکن بود، همزه‌ای به ابتدای آن اضافه می‌کنیم. اگر عین‌الفعل (حرف دوم ریشه) ضمه داشته باشد، همزه «اُ» می‌گیرد و در غیر دانلود رایگان آهنگ این صورت «اِ».
- آخر فعل را ساکن می‌کنیم یا «ن» پایانی را (به جز نون جمع مؤنث) حذف می‌کنیم؛ مانند «تَکْتُبینَ» که «اُکْتُبی» می‌شود.
نمونه‌ها: تَذْهَبُ ← اِذْهَبْ (برو)، تَکْتُبُ ← اُکْتُبْ (بنویس)، تَجْلِسینَ ← اِجْلِسی (بنشین)، تَعْمَلونَ ← اِعْمَلوا (کار کنید). فعل‌هایی که حرف دومشان پس از حذف «تَـ» متحرک است، همزه نمی‌گیرند؛ مثل تُعَلِّمُ ← عَلِّمْ.
پاسخ درست و نادرست صفحه ۴۱
- همسر حمید به همسر سعید گفت: «از خانه ما خارج شو». درست
- نجار میان دو برادر دیواری چوبی ساخت. نادرست (او پل ساخت)
- نجار سه روز در خانه حمید ماند. نادرست
- سعید مزرعه را به دو نیم تقسیم کرد. درست
- سعید پشیمان نشد و برادرش را نبوسید. نادرست
- حمید از سعید بزرگ‌تر است. درست
پاسخ «ترجمه کنید» صفحه ۴۲
- اِبْحَثْ عَنِ الْمِفتاحِ: کلید را جست‌وجو کن (پیدا کن).
- اِزْرَعی قَمْحاً: گندم بکار.
- اِرْفَعْ عَلَمَ إیران: پرچم ایران را بالا ببر.
- اِرْجِعی إلی رَبِّکِ: به سوی پروردگارت بازگرد.
- اُطْلُبْ خَیْرَ الْأُمورِ: بهترین کارها را بخواه.
- اُشْکُری أُمَّکِ: از مادرت تشکر کن.
پاسخ تمرین اول صفحه ۴۳
در این تمرین باید درستی یا نادرستی جمله‌ها را بر اساس واقعیت مشخص کنید:
- کشاورز در مزرعه و کارمند در اداره کار می‌کند. درست
- آرامگاه امام سوم در شهر مشهد در استان خراسان است. نادرست (حرم امام سوم در کربلاست و در مشهد حرم امام هشتم قرار دارد.)
- انبار جایی است که چیزهای گوناگون را در آن می‌گذاریم و نگه می‌داریم. درست
- پس از برخورد دو خودرو، پلیس راهنمایی و رانندگی می‌آید. درست
- پل جایی است که بیماران برای درمان در آن بستری می‌شوند. نادرست (این تعریف بیمارستان است.)
پاسخ تمرین دوم و سوم
در تمرین دوم، جمله‌ها بر اساس تصویر ترجمه می‌شوند: «رَجاءً، اِلْعَبْ مَعَنا کُرَةَ الْقَدَمِ» یعنی «لطفاً با ما فوتبال بازی کن» و «رَجاءً، اِلْعَبی مَعَنا کُرَةَ الْمِنضَدَةِ» یعنی «لطفاً با ما تنیس روی میز بازی کن». تفاوت دو فعل «اِلْعَبْ» و «اِلْعَبی» در مذکر و مؤنث بودن مخاطب است.
در تمرین سوم (صفحه ۴۴) باید آیات را ترجمه کنید و فعل‌های امر را بیابید:
- «رَبَّنا آمَنّا فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا»: پروردگارا، ایمان آوردیم؛ پس ما را بیامرز و به ما رحم کن. فعل‌های امر: اِغْفِرْ، اِرْحَمْ
- «وَاکْتُبْ لَنا فی هٰذِهِ الدُّنْیا حَسَنَةً»: و برای ما در این دنیا نیکی مقرر کن. فعل امر: اُکْتُبْ
- «وَانْصُرْنا عَلَی الْقَوْمِ الْکافِرینَ»: و ما را بر گروه کافران یاری کن. فعل امر: اُنْصُرْ
- «فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّکَ رَجیمٌ»: از آن بیرون رو که تو رانده‌شده‌ای. فعل امر: اُخْرُجْ
- «وَادْخُلی جَنَّتی»: و به بهشت من درآی. فعل امر: اُدْخُلی
پاسخ تمرین ششم صفحه ۴۵
در این تمرین، کلمه مناسب را از میان دو گزینه انتخاب می‌کنیم:
- «…اِرْحَمْ… مَنْ فِی الْأَرضِ، یَرْحَمْکَ مَنْ فِی السَّماءِ»: به هر که در زمین است رحم کن تا آن که در آسمان است به تو رحم کند.
- «اَلْمُهَندِسونَ صَنَعوا …جِسْراً… لِعُبورِ السَّیّاراتِ»: مهندسان پلی برای عبور خودروها ساختند.
- «سَعیدٌ …قَسَّمَ… الْمَزرَعَةَ إِلَی نِصفَینِ»: سعید مزرعه را به دو نیم تقسیم کرد.
- «عَجَزَ الْمَریضُ فَـ…رَقَدَ… فِی الْمُستَشفَی»: بیمار ناتوان شد و در بیمارستان بستری شد.
- «ظَلَمْتَ صَدیقَکَ فَهوَ …غَضْبانُ… عَلَیکَ»: به دوستت ستم کردی، پس او از تو خشمگین است.
- «جارُنا یَعْمَلُ فی …مَصْنَعِ… الْکَراسیِّ»: همسایه ما در کارخانه صندلی‌سازی کار می‌کند.
واژه‌های مهم درس سوم
- جِسْر: پل / جِدار: دیوار / نَجّار: نجار، درودگر
- مَزرَعَة: کشتزار / نَهْر: رود / قَسَّمَ: تقسیم کرد
- نَدِمَ: پشیمان شد / قَبَّلَ: بوسید / مَخزَن: انبار
- رَقَدَ: بستری شد، خوابید / مُستَشفَی: بیمارستان / غَضْبان: خشمگین
چند توصیه برای یادگیری بهتر
پاسخ‌نامه زمانی مفید است که اول خودتان تمرین را حل کنید و بعد پاسخ‌ها را با آن مقایسه کنید. برای تسلط بر فعل امر، ده فعل مضارع از درس‌های قبلی انتخاب کنید و هر کدام را برای مخاطب مذکر، مؤنث و جمع به امر تبدیل کنید. ترجمه متن درس را هم چند بار با صدای بلند بخوانید؛ چون بخش زیادی از سؤال‌های امتحانی، از ترجمه جمله‌های همین متن و تشخیص فعل‌های امر طرح می‌شود.
در نهایت به یاد داشته باشید که هدف درس فقط حفظ قاعده نیست. داستان دو برادر یادآوری می‌کند که با یک قدم کوچک برای آشتی می‌توان کدورت‌های بزرگ را از بین برد؛ پیامی که می‌تواند موضوع خوبی برای انشا یا فعالیت کلاسی هم باشد.