الس ماری پاده: از اسارت جنگ جهانی دوم تا پیشگامی در موسیقی الکترونیک دانمارک

پیش از آنکه الس ماری پاده به آهنگساز موسیقی الکترونیک تبدیل شود، کودکی بیمار بود که به رادیو گوش می‌داد. التهاب مکرر کلیه او را برای مدت‌های طولانی به بستر بیماری می‌کشاند؛ تجربه‌ای که نه آخرین و نه سخت‌ترین دوران حبس او بود. او هنوز جوان بود که نازی‌ها در طول جنگ جهانی دوم، کشورش دانمارک را اشغال کردند. شاید همین جوانی توضیح‌دهنده تصمیم او برای تف کردن به ستون سربازان آلمانی در حال رژه باشد. او در آن روز از دستگیری گریخت و مستقیماً به مقاومت دانمارک پیوست. در آنجا، روزنامه‌های زیرزمینی توزیع می‌کرد و برای قطع خطوط تلفن دشمن در صورت تهاجم متفقین، آموزش استفاده از مواد منفجره را دید. او در سال 1944 توسط گشتاپو دستگیر شد و هرگز نتوانست آن نقشه را اجرا کند، اما جاه‌طلبی‌های واقعی او بسیار بزرگ‌تر از این‌ها بود.

پاده در مقاله‌ای که در “وایِر” منتشر شد، نوشت: «در سلول انفرادی‌ام از ترس و گروه جدید درماندگی فریاد می‌زدم، اما کسی نیامد. آنجا بود که با خودم عهد بستم اگر از این وضعیت جان سالم به در ببرم، تا آخر عمر با موسیقی کار خواهم کرد. و سپس آرامشی عجیب به من دست داد: نور، گرما و عشق مرا احاطه کرده بودند. دیگر تنها نبودم. این نقطه عطف زندگی من بود.» درست روز بعد، «با گیره کمربند جورابم شروع به خراشیدن خطوط حامل روی دیوار زندان کردم و تمی را که الهام‌گرفته از رؤیای شب گذشته به ذهنم آمده بود، نوشتم.» اگرچه فرمانده زندان در ابتدا عصبانی بود، اما به او گفت که «مطمئن خواهد شد صلیب سرخ برایم کاغذ نت و وسایل نوشتاری بیاورد تا از خشونت دست بردارم و دیوار را بیشتر کثیف نکنم.»

پاده در دوران اسارت خود هر کاری که می‌توانست برای آهنگسازی انجام داد. پس از انتقال به اردوگاه بازداشت فروسلوولیرن، دوباره با معلم پیانوی خود، کارن بریگ، که او را ابتدا وارد مقاومت کرده بود، دیدار کرد. «کارن آهنگ‌های دانمارکی را برای گروه کر سه بخشی زنان می‌نوشت و من شلاگرهایی می‌نوشتم که می‌خواستم با آن‌ها پس از آزادی برای تحصیل موسیقی پول دربیاورم.» هم‌بندی‌های او در آسایشگاه زنان قول دادند که پس از پایان جنگ، فرصت تحصیل در آکادمی سلطنتی موسیقی دانمارک را برایش فراهم کنند، و او دقیقاً همین کار را کرد. اگرچه او با فکر پیانیست شدن وارد مدرسه شد، اما پخش رادیویی دانمارک در سال 1952 درباره موسیقی کانکریت پیر شفر، مسیر زندگی هنری او را برای همیشه تغییر داد.

آن کلاژهای صوتی که به تجربه‌های موسیقایی تبدیل شدند، پاده را به دوران بیماری کودکی‌اش بازگرداندند، زمانی که لذت اصلی او از گوش دادن به دنیای اطرافش حاصل می‌شد. نتیجه این الهام، اولین اثر موسیقی الکترونیک کانکریت ساخته شده در دانمارک با عنوان “یک روز در دیورهوسباکن” بود. پاده با الهام از شفر و بعدها از دیگر پیشگامان موسیقی الکترونیک مانند کارل‌هاینز اشتوکهاوزن، گیورگی لیگتی و پیر بولز، توانایی تحقق بخشیدن به دنیاهای موسیقایی را که همیشه در ذهنش کاوش می‌کرد، توسعه داد. مناظر صوتی خشک آن‌ها به سختی می‌توانست از بالادهای شلاگر احساسی که برای بالا نگه داشتن روحیه در آسایشگاه نوشته بود، دورتر باشد، اما همانطور که در گزیده‌ای از آثار او بین سال‌های 1985 تا 1995 که در مجموعه بالا ارائه شده است، می‌شنوید، تخیل صوتی که سمفونی محیطی را در اسفنج‌های چکه کننده، کتری‌های سوت‌زن، پرندگان آوازخوان و اسب‌های یورتمه رو می‌شنید، امروز نیز هیجان‌انگیز است.